درختان از مهمترین بخش های هر اکوسیستم هستند و به همین دلیل برای کاشت هر نوع درختی (بارده و غیربارده) باید به نکات کاشت نهال آن دقت کنید، در غیراینصورت نمیتوانید انتظار استقرار، رشد و عملکرد مطلوبی را داشته باشید. جالب است بدانید بخشی از مشکلاتی که در یک باغ بارده وجود دارد مربوط به روشهای اشتباه در کاشت نهال بوده است. اگر کاشت نهال به خوبی انجام نشود، ریشه رشد مناسبی نخواهد داشت، توانایی جذب کود توسط ریشه ضعیف خواهد بود، احتمال پوسیدگی طوقه و ریشه افزایش خواهد یافت و میوههای تولیدی رشد ضعیفی خواهند داشت.
انتخاب نهال برای کاشت
شناسه نهال (برگه ای که در آن مشخصات نهال نوشته شده است) وجود داشته باشد. تنه و شاخه های آن باید کاملا سالم باشد و فرم طبیعی داشته باشد. ارتفاع نهال خیلی بلند یا کوتاه نباشد. از خرید نهال هایی که علائم بیماری یا آفات را بر روی تنه و شاخه ها دارند، خودداری کنید. در مرکبات به برگ نهال دقت کنید که سالم باشد و علائم کمبود یا آسیب ناشی از آفات و بیماری ها را نداشته باشد. در بحث ریشه ها، سطح ریشه نهال نسبت به ارتفاع آن مناسب باشد (نهال با ارتفاع و قطر تنه زیاد و ریشه کم مناسب نیست). دقت کنید که در زمان حمل و نقل نهال، ریشه ها در معرض هوا نباشند و از زمان خرید تا انتقال به باغ حتما ریشه پوشانده شود (در نهال های ریشه لخت). در صورت نیاز قبل از کاشت نهال، ضدعفونی ریشه انجام شود. اگر نهال ریشه لخت بود، سریعا کاشته شود. تا قبل از کاشت، اگر امکان کاشت سریع نهال های ریشه لخت وجود نداشت، روی ریشه ها با خاک مرطوب یا کیسه پارچه ای مرطوب پوشانده شود.
بهترین زمان کاشت نهال
برای رسیدن به نتیجه مطلوب از کاشت نهال در باغتان، ضروریست که رعایت تمام موارد در کنار زمان صحیح کاشت نهال باشد از این نظر که اگر تاریخ کاشت شما صحیح نباشد، آسیب های جدی به نهال وارد شده و شاهد رشد مناسبی از نهال هایتان نخواهید بود. اینکه چرا به تاریخ کاشت نهال تاکید می شود به دلیل بحث توسعه ریشه در پاییز است . در درختان میوه، پاییز زمان کلیدی توسعه ریشه است و به همین دلیل اگر کاشت نهال را در پاییز داشته باشید، ریشه نهال ها پس از استقرار بخوبی توسعه دارد و زمانیکه هوا رو به گرمی می رود کاملا ریشه ها در خاک مستقر شده و با شروع فصل رشد، شاهد رشد خوبی از نهال ها خواهید بود. اما اگر کاشت نهال با نزدیک شدن به فصل بهار باشد، ریشه ها فرصتی برای توسعه ندارند و با کم ترین تنشی، آسیب می بینند.
بهترین روش کاشت نهال
مشخصات گودال یا چاله برای کاشت نهال
عمق، طول و عرض چاله باید به اندازه ای باشد که ریشه نهال بدون شکسته شدن یا کج شدن در آن قرار بگیرد و به اصطلاح فضا برای ریشه کافی باشد اما طوقه به زیر خاک نرود پس نباید چاله بسیار عمیق یا به اصطلاح گود باشد. کندن چاله عمیق برای کاشت نهال صرفا در شرایط خاص که زمین بیش از حد سفت و سخت است، انجام شده و این کار مناسب است ولی در غیراینصورت این کار انجام نشود. چرا که باعث تخریب ساختمان خاک خواهد شد و مدت زیادی طول میکشد تا مجدد ساختمان خاک به شرایط قبل برگردد.
رعایت محل طوقه نهال
محل طوقه باید از سطح خاکِ باغ ۱۰ سانتیمتر بالاتر باشد. در مورد محل پیوند هم همینطور است و چون محل پیوند بالاتر از طوقه قرار دارد، پس طبیعتا بالاتر از سطح خاک خواهد بود. این امر برای جلوگیری از پوسیدگیها و بیماریهای طوقه و ریشه ضروری است که خوشبختانه عموما رعایت میشود.
کاشت نهال روی تپه برای استقرار صحیح
نکته دیگر استقرار درست درخت است. استقرار صحیح ریشهها باعث افزایش دسترسی به عناصر برای جذب بیشتر و بهبود کیفیت جذب میشود. توجه داشته باشید که به علت فعالیت میکروارگانیسمها و خصوصا باکتریها، عناصر غذایی قابل دسترس در ۱۰ الی ۱۵ سانتیمتری خاک قرار دارند. چراکه در این ناحیه اکسیژن به مقدار کافی برای میکروارگانیسمها و ریشه وجود دارد. ۹۸ درصد جذب عناصر غذایی توسط ریشههای سطحی یا همان ریشههای موئین انجام می شود و ریشههای عمقی وظیفه جذب آب را بر عهده دارند که عناصر غذایی از این طریق بصورت تودهای جذب میشوند. از این رو باید دقت داشت که ریشهها در بالاترین سطح خاک قرار بگیرند تا با توسعه سطحی خود امکان جذب بیشتر عناصر و ماندگاری بیشتر را برای درختان فراهم کنند. در کشاورزی اصولی دنیا، درختان را در زمان کاشت با ایجاد تپهای در سطح خاک در نوک تپه و یا روی پشتهها کشت میشوند. کشاورزان عزیز باید دقت کنید که کاشتن نهال در داخل گودال برای ایجاد تشتک آبیاری روشی کاملا اشتباه است چرا که سطح جذب ریشههای جذبی کاهش مییابد. چنین درختانی عمر پایین و کیفیت بسیار پایینی در باردهی خواهند داشت و همانطور که قبلا هم اشاره شد حضور همیشگی آب در محل طوقه و ریشه باعث میشود که قارچها و باکتریهای بیهوازی و مخرب رشد کرده و منجر به پوسیدگی و نابودی نهال خواهند شد.
تغذیه و کود در زمان کاشت نهال
دو دسته از کودها را میتوانید در زمان کاشت نهال مصرف کنید. اول کودهای تامین کننده که دیرحل (آهسته رهش) هستند مثل سوپرفسفات تریپل، سولفات پتاسیم گرانول و … دوم کودهای بهساز خاک شامل کودهای زیستی حاوی باکتری (کود میکروبی) که برای احیا و اصلاح خاک استفاده میشوند، همچنین به حلالیت عناصر در خاک کمک کرده تا عناصر برای ریشه قابل جذب باشند. کودهایی شیمیایی که مستقیما در آب حل میشوند به دلیل شستشو و عدم جذب موثر توسط ریشه مناسب زمان کاشت نهال نیستند.